Iqtisodiyot nima degani, qanday turlari mavjud va uni nima uchun o’rganishimiz kerak

Iqtisodiyot nima

Salom hurmatli bo’lajak iqtisodchilar! Bugungi  maqolamiz  iqtisodiyot  nima? degan savolga javob topishga harakat qilamiz. Ko'pchlik bu so'zni  ishlab  chiqarish,  sarmoya, ayriboshlash,  moliya kabi  so'zlar  bilan  yonma- yon ko'rgan  bo'lishi  mumkin. Albatta  to'g'ri, lekin bu juda keng va ko'pchilik   tushunishi qiyin bo'lgan termin. 

Xo'sh, iqtisodiyot nima degani o’zi?-uning  qanday turlari mavjud va uni nima  uchun  o'rganishimiz  kerak — bugun shu mavzularda  suhbatlashamiz.

Iqtisodiyot nima degani

Oddiyroq  tilda  tushuntiradigan  bo'lsam, Iqtisodiyot bu — kundalik  hayotimizda  pulni  tejashni tushunishimiz mumkin. Jamiyatning  resurslari  cheklangan va odamlarning  doimiy  o'sib  borayotgan  ehtiyojlarini  mavjud  sharoitda  qanday qondirish  vazifalarini  albatta  iqtisodiyot  bajaradi.  

Dastlab bu termin Yunonistonda paydo  bo'lgan. Yunonlar bu so'zni  uy  xo'jaligi  boshqaruvida  murojaat  qilish  uchun  ishlatgan. Keyinchalik yunon faylasuflari iqtisodiyot  ta'riflarini  o'z  asarlarida  yozib  o'tgan.  Jumladan: yashirin iqtisodiyot, makroiqtisodiyot va mikroiqtisodiyot, aralash, raqamli, mintaqaviy, bularni yana davom ettirishimiz mumkin.

 Makroiqtisodiyot va mikroiqtisodiyot.

  Makroiqtisodiyot  bu  milliy  yoki  xalqaro  miqyosdagi  umumiy keng  ma'nodagi  iqtisodiyot  tarmoqlarini,  mikroiqtisodiyot  esa,  iqtisodiyot  sohasidagi  tadbirkorlar,  iste'molchilar  va  ishlab  chiqaruvchilarning  ma'lum  bir  individual  faoliyatini  o'rganadi. 

Makro  va  mikroiqtisodiyot  bir  biri  bilan  uzviy  bog'liqdir. Makroiqtisodiyot, asosan  aniq  va  tom  ma'noda  mikroiqtisodiy  hodisalar  yig'indisidan  tashkil  topadi.                        

Yashirin  iqtisodiyot

 Mamlakatning  raqobatbardoshligi  va  uning  jahon  iqtisodiyotidagi  o'rni,  innovatsion  siyosatning  muvaffaqiyatli  amalga  oshirilishiga bog'liq. Bugun  virtual  dunyoda  har  qanday  davlatning  iqtisodiy  taraqqiyoti,  mavjud  ichki  va  tashqi  imkoniyatlariga  bog'liq  bo'ladi. 

Bunday  imkoniyatlarni  yuzaga  chiqarishda,  yashirin  iqtisodiyot (xufyona  iqtisod deb ham  yuritiladi) ni  legallashtirish  alohida  ahamiyat  kasb  etadi. 

Yashirin iqtisodiyot --bu  moddiy  ne'matlar  va  xizmatlarni  iqtisodiy  subyektlar tomonidan  yashirin tarzda  ishlab  chiqarish, ularni  fuqarolar  va  ijtimoiy  guruhlar  o'rtasida  namoyon  qiluvchi  munosabatlardir. Ya'ni  oddiygina  qilib,  nolegal  daromad  topish  usulidir.

Xufyona  iqtisod,  yashirin  iqtisodiy  hodisa,  u  davlat  iqtisodiga,  qolaversa,  dunyo  bo'yicha  xalqaro  iqtisodiyotga tahdid  soladi. Buning  oldini  olish  uchun har bir davlat yashirin  iqtisodiyotga  qarshi  kurash  milliy  starategiyasi  va  konsepsiyasini  ishlab  chiqishi  zarur.

Mintaqa  iqtisodiyoti

Bu  konsepsiyalarni  ishlab  chiqish  davomida,  davlat  boshqaruvida,  ularning  samarali  modellarini  ishlab  chiqish  ham muhimligini  ko'rishimiz  mumkin.

Ijtimoiy  ishlab  chiqarishning  hududiy  tashkil  etilishi, majmualarining shakllanishi  va rivojlanishi  mintaqa  iqtisodiyotini ko'rsatadi. 

Rivojlangan sari har bir sohada iqtisodiy o'sish ko'rsatkichlari  yuqorilab  boravradi. Fan-texnika,  innovatsiya rivojlanish ham bevosita iqtisodga ta'sir  qiladi. 

Raqamli  iqtisodiyot 

Hozirgi  kunda  dunyo  davlatlarida  raqamli  iqtisodiyot  keng  tarqalmoqda.  Bu  aynan  yuqorida  aytib  o'tilgan,  yashirish  iqtisodni  oshkor qiluvchi  iqtisodiyot turidir.

Har  bir  sohada  raqamli  ko'rsatkichlar  orqali,  ishlab  chiqarish  samaradorligini  tekshirish,  mamlakat  iqtisodiy  raqobatbardoshligini  oshiradi. Qolaversa,  iqtisodiyot  sohasida  faoliyat  yuritayotgan  tadbirkorlarning  ochiq  faoliyat  yuritishini  ta'minlaydi.

Shunday ekan, har bir mamlakatning  taraqqiyoti,  iqtisodiy  rivojlanish  va  raqamli  texnologiyalarnig  qamrovi  darajasiga  tayanadi. Kadrlar  tayyorlash  ko'lamini  kengaytirish,  bu  yo'nalishlar  bo'yicha  xalqaro  andozalarga  to'liq  javob  beradigan  zamonaviy  milliy iqtisodni  rivojlantirish  bugun  juda  muhimdir  va  uni  bosqichma-bosqich  yaratish  zarur. 

Xulosa

O’ylaymanki iqtisodiyot haqida biroz tushunchaga ega bo’ldingiz. Har birimiz mamlakat iqtisodiyotida o’z hissamizni to’g’ri yo’nalishda qo’shishimiz albatta o’z manfaatlarimizga xizmat qilishini tushunib yetishimiz kerak. Mamlakat iqtisodi to’g’ridan-to’g’ri bizning hamyonimizga ta’sir qiladi. Shunday ekan bu sohada bilimimiz va tushunchamiz bo’lishi o’ta muhimdir. Iqtisodni o’rganing va fikr qiling!

Blog yangiliklarini kuzatib boring, keyingi maqolalarimizda moliya bozorlari haqida gaplashamiz. Bugunga tamom, keyingi maqolalarda ko'rishguncha.

Baholashni unutmang!
( No ratings yet )
Ushbu ma'lumotlar yoqdimi? Iltimos, do'stlaringiz bilan o'rtoqlashing:
Izoh qo'shing! Albatta javob olasiz!

;-) :| :x :twisted: :smile: :shock: :sad: :roll: :razz: :oops: :o :mrgreen: :lol: :idea: :grin: :evil: :cry: :cool: :arrow: :???: :?: :!: